به گزارش ادارهکل روابطعمومی و امور بینالملل نهاد کتابخانههای عمومی کشور، جنگ، واژه تلخ و سیاهی است که با شیرینی و روشنی کتاب و کتابخوانی در تضاد است و این یعنی آبی که آتش این روزهای ما را خاموش میکند، حفظ فرهنگ کتاب خواهد بود که با بازماندن کتابخانه و تداوم کتابخوانی میسر میشود و هر دو به همت کتابدار جامه عمل میپوشد. ایرانِ عزیزِ ما، در سال ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ درگیر دو مقطع جنگ تحمیلی از سوی دشمن آمریکایی_صهیونیستی شد که در پی آن، به بسیاری از شهرها حمله شد و روح و روان هموطنان تحت تاثیر فشار ناشی از شدت این بحران قرار گرفت که در نتیجه، کتاب و کتابخانه بدل به پناهگاه امن آنها شد. اکنون به سراغ کتابداران فعال و موثر در استانهای مختلف کشور رفتیم که هر یک ترکیب تجربه، تخصص و خلاقیت را همراه کار خود کردهاند تا از تجربه مدیریت جامعه اعضای کتابخانه خود در دو جنگ دوازده روزه و رمضان برای ما بگویند تا آنها را بهعنوان افتخاری دیگر برای نهاد کتابخانههای عمومی کشور ثبت و ضبط کنیم؛ با این امید که دیگر هیچگاه شاهد چنین تجربهای در این شکل و ابعاد نباشیم.
عاطفه اسدی، نزدیک ۱۰ سال است که در کتابخانه شهید باکری شهرستان ملکان مشغول به خدمت است و حدود سه سال است که مسئولیت کتابخانه را بر عهده دارد. نگاه روانشناسانه و ادبیاتمحور او، زاویه متفاوتی از کتابداری در جنگ را به ما مننقل میکند که در ادامه میخوانید:
وی در ابتدا، درباره نگاه خود به پدیده جنگ گفت: در هر جنگی بیشتر از فضای نظامی، مدیریت فضای فکری خودمان و اطرافیان و عموم مردم از اهمیت بالایی برخوردار است در واقع، شاید اولین خط مقدم دفاع باشد. دشمن سعی میکند تا با سلاح ترس و ناامیدی، روحیه مردم را ضعیف کند پس رسالت ما بهعنوان کتابدار، صیانت از آرامش فکری جامعه است چون من همیشه در نشستها و گروههای کتابخوانی، یک جمله را تکرار میکنم که در زندگی شخصی خودم به آن تکیه می کنم: «ادبیات، گریزگاه و پناهگاه همیشگی ما در هجوم آشفتگیها و بحرانهای روحی و روانی است.» ما در این جنگ، چند محور عملیاتی را اجرایی کردیم که اولین آن مدیریت بحران فکری بود. در روزهایی که هجوم اخبار نگرانکننده در فضای مجازی خیلی زیاد غوغا میکند، سعی کردیم فعالیتهای فرهنگیمان را در بسترهای مجازی بومی شاد، روبیکا و بله منتقل کنیم.
اسدی، راهبرد کتابخانه شهید باکری ملکان را جایگزینکردن آگاهی فرهنگی با اضطراب خبری عنوان کرد و افزود: در این راستا، فایلهای صوتی و پیدیاف کتابها را در گروهها اشتراکگذاری کردیم و همچنین، معرفی کتاب در حوزههای ادبیات و روانشناسی داشتیم و از این طریق سعی کردیم فضای فکری افراد را از اخبار و افکار مخرب به دنیای آرامش بخش کتاب هدایت کنیم. کانال بله کتابخانه هم بهعنوان سرپل ارتباطی ما تداوم خدمت در زمان تعطیلی فیزیکی کتابخانه را تضمین میکرد. دومین محور ما، سنگرهای فرهنگی بود: ما از قبل در کتابخانه محفل ادبی و گروه کتابخوانی ویژه بانوان داشتیم که تحت عنوان دورهمی کتابانه فعالیت میکرد. سعی کردیم با زنده نگه داشتن سنگرهای فرهنگیمان اجازه ندهیم پیوندهای فرهنگی بین ما گسسته شود. این گروهها به نظرم، نقش سنگرهای فرهنگی را ایفا میکنند که در آن، اعضا با تکیه بر ادبیات، تابآوری روحی خانوادهها را در برابر فشارهای روانی جنگ افزایش میدهند.
این کتابدار همچنین، به اهمیت توجه به قشر کودک و نوجوان در این برهه اشاره کرد و ادامه داد: سومین محوری که اکنون هم فعلا در مرحله اجرا است و تمام نشده، پویش فانوسهای روشن است. بهنظرم بزرگترین دغدغه ما در این شرایط، باید مدیریت فضای فکری کودکان و نوجوانان باشد تا از تروما جنگ در امان بمانند و به همین منظور، این پویش را برای این قشر کلید زدیم که اکنون در مرحله فراخوان، دریافت و جمعبندی آثار هستیم؛ آثاری که در زمینه نقاشی و دلنوشته با موضوع امید، پایداری و صلح است. هدفمان هم تبدیل حس ترس و وحشت و اضطراب کودک و نوجوان به حس خلق اثر هنری است که قصد داریم این آثار را در فضای مجازی بهصورت گسترده منتشر کنیم و در نهایت هم در تجمعات شبانه با اهدای جوایز، از این فانوسهای کوچک امیدبخش تقدیر کنیم.
مسئول کتابخانه شهید باکری ملکان بیان کرد: در تمام این مسائل بحث تقویت روحیه را باید محور کارمان در کتابخانه قرار دهیم و باید گروههای کتابخوانیمان را زنده نگه داریم. من قصد دارم که در این ایام، چند جشن کودک و نوجوان برگزار کنم، چون دستمان برای نمایش آثار بچهها در این برهه بازتر است. همچنین، نشست های بانوان و همینطور محافل ادبی را بهصورت حضوری برگزار کنیم که استقبال بیشتری هم از آنها در شهرستان ملکان میشود.
وی در پایان به اهمیت رویکرد جدید نهاد با طرح طاقچه بینهایت تاکید کرد و گفت: محدودیت ما در فایلهای صوتی و پیدیاف بسیلر مشکل بود تا اینکه خدا رو شکر با خبر جدید دبیرکل محترم نهاد متوجه شدیم که اکنون از طریق طاقچه بینهایت، اعضای کتابخانه میتوانند به ۶۰ هزار کتاب دسترسی داشته باشند و فکر میکنم در این مدتی که در نهاد هستم، این مسئله اولین تجربه در این سطح گسترده است که برای تمام اعضای کتابخانه اجرا میشود. قبلا برای برندگان جشنواره کتابخوانی رضوی بهصورت محدود بود ولی الآن گستردگی این طرح خیلی خوب و مطلوب است و در شرایطی که مردم ابزار دسترسی به آگاهی را فقط از طریق کانالها و گاها تحریف شده دریافت میکنند، به نسخه الکترونیکی و پیدیاف کتابها دسترسی داشته باشند، امیدبخش است.
